Sesión 19/01/2017: CALL

Nesta sesión, Carlos falounos de CALL (Computed Assisted Language Learning), é dicir, aprendizaxe asistida por computador. Trátase dun tipo de didáctica que se ven empregando desde hai anos, e non só desde o "boom" de internet. A diferencia está en que hoxe en día os cursos deste tipo se fan online mentres que anteriormente se facían a través de CD-ROM. Por aquel entón, os usuarios non podían interactuar con outros usuarios, nin compartir contido. Non cabe dúbida que estes son aspectos moi importantes no que se refire a aprendizaxe de linguas. 

Porén, as TIC non paran de evolucionar e fano ata tal punto que hoxe en día non só podemos compartir contido senón que tamén podemos conversar sen necesidade de contar con outra persoa, utilizando por exemplo os asistentes persoais (Siri). Este é un aspecto que debemos ter moi en conta hoxe en día xa que as TIC nos ofrecen multitude de ferramentas como docentes e tamén como aprendentes de linguas. Podemos sacarlle moito partido as redes sociais, aos programas de videoconferencia tipo Skype, a Youtube, aos MOOC.

No que se refire a CALL, algunhas das súas características son as que seguen:

• Aprendizaxe ubicua, é dicir, podemos usalo online se o descargamos, por exemplo.
• Comunicación multimodal:  contido está en diferentes formatos (vídeo, texto...)
• Aprendizaxe diferenciada: os usuarios poden recibir feedback personalizado, actividades personalizadas.
• Aprendizaxe colaborativa: non todos os cursos deste tipo o son, pero moitos son sociais, os usuarios axúdanse entre si.
• Metacognición: ao gardar todo o que vai producindo o usuario pode volver acceder ao contido cando queira e reflexionar sobre el, sobre o que fixo ben e mal, sobre o que melloraría, etc. Isto é ocorre por exemplo cos nosos portfolios. Imos poder acceder a eles cando queiramos.
• Deseño adaptable aos diferentes dispositivos (móviles, ordenadores, tabletas)
• A aprendizaxe pode ser síncrona ou asíncrona, é dicir, todos os alumnos ao mesmo tempo ou asíncrona, cada aprendente ao seu propio ritmo. 

En canto ás modalidades pode tratarse de full e-learning, é dicir, que se realiza totalmente de xeito virtual ou blendeb learning, que combina partes online e partes presenciais (sen que teña que ser un 50-50%). No referente aos aprendentes, poden existir clases one-to-one, grupos pequenos e tamén grandes grupos (MOOCs). 

En CALL emprégase a regra do 90-10-1. Isto quere dicir que o 90% do material empregado se recicla doutros anos, o 10% é material novo creado especialmente para ese ano pero que vai na liña do material doutros anos, e o 1% representa un tipo novo/diferente de actividade. 

Sesión 17/01/2017: Aprendizaxe por tarefas

A sesión do día 17 de xaneiro estivo adicada á aprendizaxe por tarefas (Task Based Learning, en inglés). Resultoume unha clase interesante xa que, aínda que ao longo do mestrado escoitara falar dela nalgunhas ocasións, ninguén nos explicara en que consistía.

Descubrín que se trata dunha metodoloxía que non se emprega só para a aprendizaxe de linguas, senón que pode ser empregada para outras ramas de coñecemento. Tamén que non é o mesmo aprendizaxe por tarefas e aprendizaxe por proxectos. A aprendizaxe baseada en proxectos require dun maior número de sesións, un maior número de horas, ara levar a cabo a realización do proxecto.

Os principios básicos da aprendizaxe por tarefas son:

1. Andaimaxe (scafolding), é dicir, apoios á aprendizaxe proporcionados polo docente. Algúns exemplos son: reproducir o listening dúas veces no canto dunha para favorecer a comprensión oral, ou reformular cando o estudante comete un erro, para favorecer a expresión oral. Trátase dun elemento obrigatorio na aprendizaxe por tarefas.

2. Dependencia entre as tarefas: por exemplo, se a tarefa consiste en ir a un restaurante, traballaremos con léxico relacionado nas aulas previas.

3. Reciclaxe lingüístico, é dicir, o léxico debe aparecer en varias tarefas para ser aprendido.

4. Integración: os diferentes elementos apréndense nun contexto comunicativo. Se o estudante aprende unha listaxe de vocabulario sen que exista un contexto o máis probable é que sexa un esforzo inútil e o esqueza.

5. Aprendizaxe activa: os estudantes apreden mellor unha lingua cando a empregan realizando unha acción significativa. Por iso, na aprendizaxe por tarefas teñen que realizar actividades que fan os falantes desa lingua, actividades da vida cotiá.

6. Da reprodución á creatividade: os aprendentes deben transitar da reprodución da lingua que están a aprender á creación nesa lingua.

7. Reflexión sobre a aprendizaxe: os aprendentes deben reflexionar sobre o que fixeron e como o fixeron para ser conscientes das estratexias comunicativas, lingüísticas, etc que empregaron e sobre o propio proceso de aprendizaxe (se se motivaron, etc.)

Como exericio de clase tivemos que deseñar a nosa propia tarefa, en grupos.Este exercicio pareceume interesante para poñer en práctica toda a teoría que viramos anteriormente e para facer a clase máis amena, mediante un exercicio de tipo práctico. O meu grupo e máis eu creamos a seguinte tarefa: Un alumno Erasmus busca un piso en Inglaterra. Os alumnos, por grupos, terán que buscar vivendas en plataformas de alugueiro online do país, terán que describir as caracterísiticas da vivenda (prezo, situación, comodidades), terán que expoñer os pros e contras de cada un dos pisos que seleccionen e poñerse dacordo para seleccionar un finalista e concertar unha visita co propietario. A tarefa final sería neste caso o email que lle envían ao propietario.

Carlos comentou o seguinte acerca da nosa proposta: debemos dar andaimaxe aos alumnos (proporcionarlles unha lista de web pechadas, por exemplo), para que así a tarefa non se desmadre. Ademais, dixo que a nosa proposta se trataría máis un proxecto que dunha tarefa, polo tempo necesario para a súa execución.

A continuación vimos os diferentes tipos de actividades que existen, que, segundo David Noonan, son as seguintes:

De novo, fixemos unha actividade práctica na que tiñamos que clasificar unha serie de actividades. Resultoume moi útil para diferenciar cada unha delas. Penso que os exemplos estaban ben traídos.

Para rematar a clase, fixemos unha última actividade práctica, de novo por grupos. Cada un dos membros do grupo tiña que ver un vídeo ou ler un PDF para despois falarlles ao resto do seu contido. No meu caso, tocoume ler o PDF. Pareceume que ilustraba á perfección o que é o enfoque por tarefas.

Sesión 12/01/2017: Tipos de didáctica

Na segunda sesión con Carlos Valcárcel falamos sobre os diferentes tipos de didáctica que existen: 

• Didáctica da lingua inicial, que no caso do inglés se denomina English as a Mother Tongue (EMT).  
• Didáctica de linguas segundas, denominada English as a Second Language (ESL), no caso do inglés. 
• Didáctica da lingua estranxeira, chamada English as a Foreign Language (EFL), no caso do inglés.
• AICLE/CLIL, que consiste en impartir nunha lingua estranxeira materias que non son de lingua, como historia ou matemáticas.
• Aprendizaxe precoz de linguas estranxeiras, denominado no caso do inglés English for Very Young Learners.
• Linguas estranxeiras para fins específicos, en inglés English for Specific Purposes (ESP). Esta sería a didáctica que empregaríamos se por exemplo impartimos un curso sobre o inglés de negocios ou sobre o inglés da medicina.
• Linguas estranxeiras para seniors (English for Seniors)

Para reflexionar sobre a importancia de empregar a didáctica que mellor se adapte a cada caso concreto fixemos un exercicios que consistía en escoller que didáctica habería que empregar nunha serie de casos:

1. Na EOI: Didáctica xeneralista ou EFL
2. Nunha asociación de mulleres viúvas: English for Seniors
3. Nun ciclo superior de axencia de viaxes: ESP
4. Materia de ciencias de 4º da ESO dun centro plurilingüe: AICLE
5. Nunha aula de primaria: English for Young Learners
6. Nunha escola británica/francesa en Madrid dependente do Ministerio de Asuntos Exteriores dese país: English as a Mother Tongue
7. UNED: CALL
8. Nun país africano de lingua oficial inglesa: ESL

Persoalmente, o exercicio resultoume moi útil á hora de interiorizar en qué contextos podemos empregar cada unha das didácticas. Considero que isto é algo que, como docentes, debemos ter moi en conta á hora de preparar e impartir as nosas clases. 

Desde a miña experiencia como profesora particular, era consciente de que non podo empregar o mesmo tipo de didáctica se lle dou clase a un rapaz de primaria que se lle dou clase a un alumno adulto da EOI.

Porén, descoñecía a existencia dun tipo de didáctica para ensinar linguas estranxeiras ás persoas maiores (seniors), por exemplo. O que mencionou Carlos a este respecto paréceme totalmente certo: dado que moitas persoas maiores apenas foron a escola, terán dificultades para ler e escribir. Polo tanto, se nos atopamos cun curso destas características teremos que impartir as nosas clases totalmente (ou case) de maneira oral, e renunciar ao uso de papel, xa que isto ralentizaría, ou incluso faría imposible o avance da clase. 

A continuación, fixemos outro exercicio por parellas no que se nos plantexaba o seguinte: recibimos unha chamada desde a Consellería de Educación na que se nos comunica que mañá temos que ir facer unha sustitución a un instituto. Que factores debemos ter en conta? A miña compañeira e máis eu chegamos á seguinte conclusión: o contexto do instituto (tipo de centro), a atención á diversidade e a programación (en qué punto da materia están). Non andivemos demasiado lonxe xa que o que se debe ter en conta é: as características dos alumnos, as características do centro e os obxectivos.

Por útlimo, realizamos de novo unha actividade por parellas, neste caso para reflexionar acerca de como adoitamos facer cada un de nós corrección de erros escritos. Eu considero que o erro forma parte da aprendizaxe e que polo tanto é importante prestarlles a atención. Concordo con Carlos en canto ao contraproducente que pode resultar correxilos en cor vermella, xa que pode que desmotivemos ao alumno. Quizais sexa máis adecuado establecer un código de cores, no que os erros de gramática se corrixan en verde, os de estructuras en amarelo...etc. Outra técnica que me parece axeitado empregar é a de indicarlle ao estudante os erros, pero darlle a oportunidade de corrixilos el mesmo.

En canto aos erros que os estudantes cometen a nivel oral non me parece convinte interromper o estudante cada vez que comete un. O que eu acostumo facer cos meus estudantes de clases particulares e ir anotando os erros que cometen e comentarllos todos unha vez rematado o exercicio. Se interrompemos ao alumno cada vez que comete un erro, o que imos conseguir é que gañe inseguridade e que perda fluidez. O que está máis que claro é que en ningún caso podemos ignorar os erros, e deixar que o estudante os siga a cometer.

Primeira clase con Carlos Valcarcel (10/01/2017)

Na pimeira clase co profesor Carlos Valcarcel, o docente explicounos os contidos que imos ver na materia, como van ser as clases e como imos ser avaliados. Temén tivemos a oportunidade de presentarnos ante a clase e dicir cales son as nosas expectativas profesionais no curto prazo.

A continuación, fixemos un exercicio por parellas para reflexionar sobre as diferenzas e semellanzas entre a lingua inicial e a lingua estranxeira. Logo, puxemos en común as nosas opinións con todo o grupo e chegamos á conclusión de que a lingua materna é adquirida, mentres que para a lingua estranxeira é preciso unha aprendizaxe guiada. Ademais, concluímos que a aprendizaxe da lingua materna se realiza de xeito involuntario e a da lingua estranxeira de xeito voluntario, polo que é indispensable un compoñente de motivación (adquirir un mellor status social e/ou económico). En canto as semellanzas, concluímos que ambas serven para comunicarse.

Despois, Carlos explicounos as diferentes denominacións que lle podemos dar a unha lingua, en función do contexto de adquisición. Existen a lingua inicial/ materna, a lingua segunda, e a lingua estranxeira. Grazas a esta explicación descubrín un concepto do que non escoitara falar ata entón: as linguas segundas. Unha lingua segunda é aquela que se fala na comunidade na que vive o falante pero que este aprende despois da lingua inicial. Unha lingua segunda sería, por exemplo, o galego para aqueles estudantes cuxa lingua inicial é o castelán e que aprenden o galego na escola ou o inglés para os fillos de latinoamericanos que emigran aos EUA.

Isto foi algo que me chamou moito a atención xa que, aínda que son consciente de que moitos pais acostuman falarlle en castelán aos seus fillos, o cal desemboca en que moitos rapaces aprenden o galego na escola, non tiña nin idea de que existía unha denominación para este fenómeno.

Tamén me fixo reflexionar un comentario de Carlos sobre a pertinencia ou non do emprego da denominación lingua materna. Esta é a lingua que o falante aprende no fogar, pero en moitas ocasións este non ten nai, ben sexa porque se trate dun fogar monoparental no que so hai pai, porque haxa dous pais, etc. polo que a denominación de materna se atopa fóra de lugar. Por este motivo, considero máis adecuado o emprego dos termos lingua nativa ou inicial.

Actividade: Que é a WIFI?

Na entrada do blog de hoxe, preséntovos unha actividade na que se traballan tres das competencias do currículo establecidas pola LOMCE, ademais da lingüística. Trátase da competencia dixital, o sentido da iniciativa e espírito emprendedor e a competencia social e cívica.

Actividade: Qué é a WIFI?

Nivel: Bacharelato. 

O material de traballo será o seguinte vídeo:

En primeiro lugar, a profesora presentaralles aos estudantes unicamente o audio. O primeiro exercicio que terán que facer será anotar nos seus cadernos todos os termos que escoiten, relacionados coas TIC. Unha vez finalicen, a profesora ira anotándoos na pizarra. 

A continuación pediralles aos alumnos que mencionen máis termos do mesmo ámbito que xa coñezan. Deste xeito, a clase en conxunto construirá un brainstorming. Así, os estudantes aprenden os uns dos outros. Neste exericicio, e grazas ao emprego de vocabulario do ámbito das TIC, traballase a competencia dixital.

En segundo lugar, os alumnos terán que completar as oracións do vídeo coas palabras que falten. Terán a oportunidade de velo en dúas ocasións:

Have you ever __________ what in the world is Wifi? 

Well, you are not _________.

Basically Wifi is a term for technology that allows __________to connect the Internet wirelessly. 

In order to use Wifi, you need a wireless _________ that is connected to the Internet. 

This creates a wireless __________. 

When you are in a wireless hotspot, you are _______ to connect to the router and access the internet wirelessly. 

Some devices that use Wifi include computers, tablets, some __________ __________, TVs, Smartphones, and more.

With Wifi it is easy to stay connected withouth the ________of wires. 

Por último, e como traballo para a casa, pediráselles aos alumnos que describan un termo tecnolóxico (a escoller entre os que apareceron no brainstorming). Porén, non se especificará o tipo de exercicio, senón que cada un poderá facelo como desexe (dende un writting, pasando por un audio, un vídeo, o que se lles ocorra). Mediante esta técnica fomentase o sentido da iniciativa e o espírito emprendedor. Ademais, encomendaráselles que leven a cabo este exercicio por parellas, fomentando así a competencia social e cívica, xa que se terán que esforzar por levarse ben cos compañeiros, se queren sacar adiante a tarefa. 

Primeira clase con Mª Luz Valencia (09/01/2017): Como traballar as competencias

Na primeira clase que nos impartiu a profesora Mª Luz Valencia, descubrimos a existencia dun tipo de actividades denominadas "Warm up activities", que serven para romper o xeo nunha clase. Ademais, tivemos a oportunidade de coñecer unha serie de actividades que podemos empregar na nosa aula de linguas estranxeiras para traballar as sete competencias básicas do currículo establecidas pola LOMCE.

En canto ás "warm up activities" o exemplo de exercicio que Mª Luz nos mostrou consiste no seguinte: o/a docente escribe no encerado tres frases sobre si mesmo/a, das cales unha é falsa. O estudantado ten que descubrir cal delas o é, mediante a realización dunha serie de preguntas ao docente. Esta actividade serve para que os estudantes se animen a falar, xa que terán curiosidade e quererán saber máis sobre a profesora, practicando deste xeito a expresión oral. Por outra banda, tamén lle pode servir ao docente para realizar unha avaliación inicial (por exemplo, para ver se os discentes empregan ben os tempos verbais).

No referente ás actividades para traballar cada unha das competencias, descubrimos que na aula de linguas estranxeiras se poden traballar todas as competencias, como por exemplo a competencia matemática, que tendemos a asociar con outro tipo de materias. Mª Luz mostrounos as seguintes actividades para traballar as competencias:

• Competencia en comunicación lingüística: realización dun xogo no que dous estudantes simulan estar nunha tenda, sendo un deles o tendeiro e o outro o cliente. Este último teralle que explicar ao primeiro o que quere mercar sen dicir o nome do obxecto en concreto. Deste xeito o alumno que fai o papel de cliente ten que recorrer as estratexias de compensación, é dicir, á expresión mediante xestos, ao léxico que se atopa almacenado no seu cerebro, etc. Tamén se traballa o uso de formulas sociais (saúdos, por favor...)
• Competencia matemática: mostrarlles aos alumnos un vídeo no que aparezan contidos como as porcentaxes, os números ordinais e cardinais, as fraccións, para que vexan como se expresan este tipo de aspectos na lingua estranxeira que lles estamos a ensinar. En inglés, por exemplo, non se empregan os números romanos para os séculos, senón os números ordinais. Convén que os estudantes se vaian familiarizando con este tipo de cuestións.
• Competencia dixital: poderíamos pedirlles aos alumnos que nos envíen un determinado traballo por correo electrónico, en lugar de en formato físico. Deste xeito, propiciamos que empreguen as novas tecnoloxías. Tamén lles podemos falar dos perigos e bondades do tradutor de Google.
• Competencia aprender a aprender: debemos fomentar a reflexión sobre o propio erro por parte dos estudantes. Isto podemos poñelo en práctica, por exemplo, cando corriximos traballos escritos realizados polos estudantes. Se estes cometen un erro, no canto de poñerlles a resposta correcta, podemos optar por sinalarlles o erro, e darlles pistas para que eles mesmos leven a cabo a corrección.
• Competencia social e cívica: mostrarlles aos alumnos un vídeo sobre xestos ou accións que poden ser malinterpetadas noutros países. 
• Sentido da iniciativa e espírito emprendedor: á hora de pedirlles aos alumnos que realicen un determinado traballo, podemos fomentar o seu espírito emprendedor se lles dicimos a temática deste, pero non concretamos o exercicio. Por exemplo, podemos pedirlles que realicen un traballo sobre música (poden desde describir un instrumento musical, ata gravar un audio cantando, pasando por entrevistar a un grupo de música da zona).